საქართველოს
სამოციქულო ავტოკეფალური
მართლმადიდებელი ეკლესია

ხონისა და სამტრედიის ეპარქია

 ხონისა და სამტრედიის ეპარქია 

ეპარქიის მღვდელმთავარი 
ხონისა და სამტრედიის ეპარქია დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული იმერეთის სამეფოს ცენტრალურ ნაწილში, ვაკე იმერეთში მდებარეობს. იგი ხონს, სამტრედიასა და მათ მიმდებარე ტერიტორიებს აერთიანებს. ეპარქია რიონსა და ცხენისწყალს შორის მდებარე სივრცეს მოიცავს, აღმოსავლეთიდან – ჭყონდიდის, ჩრდილოეთიდან – ცაგერისა და ქვემო სვანეთის, სამხრეთიდან – შემოქმედის ეპარქიები. ტრადიციულად კოლხეთის ცენტრალური ნაწილი, ისტორილი ვაკე იმერეთი, დასავლეთ საქართველოში ქვეყნის სიძლიერისა და სახელმწიფოებრიობის მტკიცე დასაყრდენი იყო. ყველა მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი მოვლენა, რაც დასავლეთ საქართველოში აღსრულებულა, ამ კუთხის ისტორიასაც უკავშირდება. იმერეთის ცენტრალურ საერისთავოსა და სამეფოს ერთ-ერთი სადროშოს შესაფერისი საეკლესიო აღიარებაც სჭირდებოდა. ხონის ეპარქიის ჩამოყალიბება XVI საუკუნეში იმერეთის რეფორმატორ მეფეს ბაგრატ III-ს (1510-1565) უკავშირდება. სამეფო დომენში შემევალი ხონის ეპარქია თანამედროვე სამეფო ოჯახის განსაკუთრებული მზრუნველობის ქვეშ იყო. ხონის ახლადჩამოყალიბებული ეპარქიის პირველი მღვდელმთავარი მანოელი ჩხეტიძე იყო, რომელიც 1529 წელს დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსმა მაქსიმე აბაშიძემ აკურთხა მღვდელმთავრად. 1820-21 წელს მომხდარი იმერეთის აჯანყების შემდგომ, ხონის ეპარქია გააუქმეს, მღვდელმთავარი მთავარეპისკოპოსი ანტონ ჩიჯავაძე კი ეპარქიიდან გააძევეს. რუსეთის ეკლესიის უმაღლესი იერარქიის მხრიდან მძლავრი ზეწოლის მიუხედავად, იმერეთის ეპარქიაში გაერთიანებულ ხონის სამღვდელმთავრო ტერიტორიაზე საეკლესიო ცხოვრება ბოლომდე არ ჩამკვდარა. განსაკუთრებით გამოირჩევა XIX საუკუნის ბოლო მესამედი, წმიდა მღვდელმთავარ გაბრიელ ქიქოძის იმერეთის ეპისკოპოსად მოღვაწეობის ხანა. (1860-1896წწ.). მრავალი წინააღმდეგობის მიუხედავად, დიდი ტრადიციების მქონე ეპარქია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმიდესისა და უნეტარესის ილია II-ის ძალისხმევით, თითქმის ორი საუკუნის შემდეგ კვლავ აღდგა. 1995 წლის 5 აპრილს საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის წმიდა სინოდის განჩინებით ქუთაის-გაენათის ეპარქიის სამწყსოს ტერიტორიის საფუძველზე კიდევ ორი სამღვდელმთავრო კათედრა ჩამოყალიბდა: ხონის, ვანისა და ბაღდადის. 1996 წლის ნოემბრიდან ხონისა და სამტრედიის სამღვდელმთავრო კათედრის ხელმძღვანელია მიტროპოლიტი საბა გიგიბერია.